(12/37) (Yusuf) “İşte rabbimin bana öğrettiği şeyden ikinize bildiriyorum. İkinize gelmezden önce onun aslını ikinize bildirmiş olmam dışında, o, rızıklandırılacağınız buğdayı ikinize sunmayacak. Şüphesiz ki ben Allah’a ve kendilerinden olan o sonrakine güvenmeyen, kendilerini de gizlemiş bir kavmin diktesini kendi haline bıraktım” dedi.

Mealler bir önceki ayette Yusuf’un … şeklinde söylediği cümleyi Ben Allah’a inanmayan ve ahireti inkâr eden kafir bir milletin dinini bıraktım” şeklinde çevirmişlerdi.

Bu açıklamalardan sonra anlamaya çalıştığımız ayete öngördüğümüz daha isabetli manası aşağıdaki gibi olmalıdır.

(Yusuf) “İşte rabbimin bana öğrettiği şeyden ikinize bildiriyorum. İkinize gelmezden önce onun aslını ikinize bildirmiş olmam dışında, o, rızıklandırılacağınız buğdayı ikinize sunmayacak” dedi.

… Yûsuf dedi ki: “Sizin yiyeceğiniz yemek size gelmeden önce, onun ne olduğunu bildiririm. Bu, bana Rabbimin öğrettiklerindendir. Ben, Allah’a inanmayan ve ahireti inkâr eden bir milletin dinini bıraktım.” (DİB meali)

İki ayet önce Yusuf geçmişi ile ilgili neden suskun kaldığını soran kişilere (Yusuf) “İşte rabbimin bana öğrettiği şeyden ikinize bildiriyorum. İkinize gelmezden önce onun aslını ikinize bildirmiş olmam dışında, o, rızıklandırılacağınız buğdayı ikinize sunmayacak” demişti.

Ben, Allah’a inanmayan ve ahireti inkâr eden bir milletin dinini bıraktım.” Atalarım İbrahim, İshak ve Yakub’un dinine uydum (DİB meali)

Sonra … “Çünkü ben Allah’a inanmayan bir kavmin dinini – ki onlar ahireti inkâr edenlerin ta kendileridir – terk ettim” buyurmuş olup bununla ilgili iki mesele vardır:

4- (Önce) bilin ki, ben, Allah’a inanmayan ve ahiret gerçeğini tanımaktan ısrarla kaçınan bir toplumun izlediği yolu terk ettim;

3- “Öncelikle bilin ki, ben Allah’a inanmayan ve ahiret gerçeğine inanmayıp tüm bu gerçekleri örtbas eden bir toplumun izlediği yolu kabul edenlerden değilim.”

2- “Ben Allah’a iman etmeyecek olan bir kavmin geleneksel düzeninden, hayat tarzından uzaklaştım. Onlar özellikle âhireti, ebedî yurdu inkâr ediyorlardı” dedi.

1- “Ben Allah’a ve ahiret gününe inanmayan bir milletin dinini terk ettim.”

… (Yusuf) İkinize gelmezden önce onun aslını ikinize bildirmiş olmam dışında, o, rızıklandırılacağınız buğdayı ikinize sunmayacak” dedi.

Meal ve tefsirler cümleye … “bu bana rabbimin öğrettiklerindendir” anlamı verirlerken, cümlede geçen “bu” kelimesinin ise Yusuf’a öğretilen rüya yorumlarını işaret ettiğini söylemişlerdir.

Oysa ayette “yorumunu bildiririm” şeklinde çevrilen … nebbe’tukuma bi te’vilihi ifadesinin doğru anlamı “onun tevilini ikinize bildirdim” şeklindedir.

Oysa hemen birkaç ayet sonra (37 ve 38. ayetler) Yusuf, Mısırlı olanlara İbrahim, İshak ve Yakup’tan bahsetmekte, onların dinine tabi olduğunu söylemekte ama Mısırlılar “bu saydığın isimlerden ve bu dinden bizim haberimiz yok” dememektedirler.

meal müelliflerimizin 6, 21, 36, 37. ayetlerde geçen … “te’vil” kelimesine de yorum manası vermelerinin doğru olmadığını belirtmiştik

Bu kavram yukarıda verdiğimiz Bakara suresindeki ayette 3 defa geçmektedir. Geri kalan 15 kullanımın tasnifi ise şöyledir.

Ben, Allah’a inanmayan ve ahireti inkâr eden bir milletin dinini bıraktım” (DİB meali).

Meal ve tefsir müelliflerinin tamamı, anlamaya çalıştığımız Yusuf suresinin 37. ayetinin ilk cümlesine ya bu bölümün en başına aldığımız DİB mealinde olduğu gibi “sizin yiyeceğiniz yemek size gelmeden” şeklinde ya da “size rızık olarak verilecek bir yemek, daha size gelmeden” şeklinde çevirmişlerdir.

Peki Yusuf bu göreve nasıl ve kimler tarafından getirilmiştir? Bu sorunun cevabı ileride 37. ayette gelecektir.

(12/37) (Yusuf) "İşte rabbimin bana öğrettiği şeyden ikinize bildiriyorum. İkinize gelmezden önce onun aslını ikinize bildirmiş olmam dışında; o, rızıklandırılacağınız buğdayı ikinize sunmayacak. Şüphesiz ki ben Allah'a ve kendilerinden olan o sonrakine güvenmeyen, kendilerini de gizlemiş bir kavmin diktesini kendi haline bıraktım" dedi.

Hatırlanacağı gibi 37. ayette Yusuf biri bu adam olan iki kişiye “İşte rabbimin bana öğrettiği şeyden ikinize bildiriyorum. İkinize gelmezden önce onun aslını ikinize bildirmiş olmam dışında, o, rızıklandırılacağınız buğdayı ikinize sunmayacak” demiş, ardından İbrahim soyu olduğunu da söylemişti.

Meallerimiz daha önce 6, 21, 36, 37. ayetlerde geçen “te’vil” kelimesine de yorumlama manası vermişlerdi.

قَالَ لَا يَأْتيكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقَانِهِ اِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْويلِهِ قَبْلَ اَنْ يَأْتِيَكُمَا ذٰلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَني رَبّي اِنّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللّٰهِ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ

“İkinize gelmezden önce onun aslını ikinize bildirmiş olmam dışında, o, rızıklandırılacağınız buğdayı ikinize sunmayacak” demiş ve gelecekte olacak bir kıtlığı haber vermiştir.

Yusuf 37. ayette iki arkadaşına “İşte rabbimin bana öğrettiği şeyden ikinize bildiriyorum” demişti.

Yusuf bütün bunları da kendisine Allah’ın öğrettiğini 12/37 ayette geçen … “işte rabbimin bana öğrettiği şeyden ikinize bildiriyorum” anlaşılmaktadır.

Tekrar Yusuf kıssasına dönecek olursak, anlamaya çalıştığımız cümlede Yusuf … “Çünkü ben Allah’a inanmayan bir kavmin milletini tek ettim” demişti.