Dahası 12/10. ayette kardeşler yeltekithu ba'du's-seyyare demişlerdir. İbarede geçen esseyarete (o kervan) kelimesinin başında Arapçada bilinirlilik takısı ال olması, kardeşlerin bu kervanı iyi bildiklerini göstermektedir. Bu durumda 10 kardeşin çok iyi bildiği bu kervandaki herkes elbette Yusuf'a değil onlara inanacaktır.

Yusuf 12/10. ayette şeytanın vahyini kardeşlerine çok parlak bir fikirmiş gibi sunan "içlerinde en sözü dinlenen" büyük kardeş de kendi kardeşlerinin "varid"i (azmettiricisi) olmuştur. O fikri vermiş, planı kurmuş diğerleri ise uygulamıştır.

Bir başka soru ise, kullanılan fiiller farklı farklı olmasına rağmen, verilen manaların aynı olmasından kaynaklanmaktadır. Mesela; 12/9’da geçen ُاطْرَحُوه etrahuhu fiiline “onu atın”, 12/10’da geçen ُوَأَلْقُوه veelkuhu fiiline yine “onu atın” ve daha ileride 12/15’de geçen ُيَجْ عَلُوه ْأَن enyec-aluhu fiiline de “onu atmak için” manaları verilmiştir.

Eğer 12/10, bir önceki ayette gelen iki alternatiften birini yapıp diğerini yapmamayı söylüyor olsaydı aradaki bağlacın lakin, fakat, ama şeklinde farklı olması gerekirdi. Fakat iki alternatif arasına bunlardan biri gelmemiş و) ) vav harfi gelmiştir. Bağlacın bu şekilde olması kelimenin en başındaki َل “la” olumsuzluk edatının etkisinin tüm cümleye hâkim olmasını gerekli kılmaktadır. Bu durumda ayetin manası “İçlerinden sözü dinlenen biri dedi ki; Yusuf’u öldürmeyin ve kuyunun dibine atmayın” şeklinde olmalıydı.

Açıklamada bazı tefsirciler tarafından; ğayabat kelimesinin kullanılmasının gerekçesi olarak, kuyunun birçok bilinmeyen yanları olduğunu ileri sürülmüştü. Oysa hemen ayetin devamında kardeşlerin … “bir kervan onu alsın” dedikleri görülecektir... Kardeşler dibi bilinmeyen bir kuyunun içine attıkları Yusuf’un, bir kervan tarafından alınacağını nereden bilmektedirler? … Kuyunun bilinmeyen dibine attıkları kardeşlerinin ölmeyip bir kervan tarafından alınacağını bilmek, kuyunun dibini de bilmeyi gerekli kılmaktadır!..

(12/10) İçlerinden sözü dinlenen: “Eğer uygulayanlar (ben değil)496 sizler olacaksanız, yemin olsun ki,497 Yusuf’u o hadımlığın bilinmezliklerine498 kavuşturarak499 kahredin/etkisiz hale500 getirin, ki; (o zaman bildiğiniz)501 o kervan onu köle olarak502 alacaktır” dedi.

şeytanın vahyini alan (Yusuf 9) bu kardeşin direktifleri doğrultusunda olmuştur. (Yusuf 10) Her şeyi o planlamış, söylenecek tüm sözleri o tasarlamıştır ama kendisi tıpkı şeytan gibi sonradan kenara çekilip ben sadece söyledim yapan sizsiniz diyerek kendisini onlardan ayırmış

(12/10) İçlerinden sözü dinlenen: "Eğer uygulayanlar (ben değil)498 sizler olacaksanız, yemin olsun ki,499 Yusuf'u o hadımlığın bilinmezliklerine500 kavuşturarak501 kahredin/etkisiz hale502 getirin, ki; (o zaman bildiğiniz)503 o kervan onu köle olarak504 alacaktır" dedi.

Bu anlayış 12/10. ayete "Onu öldürmeyin bir kuyuya atın ki bir kervan onu alsın" manası vermiş, sonra da Yusuf'un atıldığı kuyunun kervan yolu üzerinde olmadığını, Yusuf'u kuyudan işte bu kervanın adı malik olan sucusunun çıkardığını söylemektedir.

İçlerinden sözü dinlenen biri şöyle dedi: “Eğer siz yapacaksanız Andolsun ki çukurun içinde Yusuf’u hadımlığa kavuşturarak kahredin/etkisiz hale getirin ki bildiğiniz o kervan onu köle olarak alsın.

12/10. ayette içlerinden en sözü dinlenen konuşmuş ve “andolsun ki eğer yapacaksanız Yusuf’u çukurda hadımlığa kavuşturarak kahredin ki o kervan onu alsın” demişti. Bu onların hepsinin ortaklaşa aldığı bir karardı.

Bildiğiniz o kervan diye çevirmemizin gerekçesi ِالسَّيَّارَة kelimesinin başında bulunan EL takısıdır.

4.. 12/10. ve 12/15. ayette geçen ve genelde kuyu diye çevrilen kelimenin başında el yani bilinirlilik takısı bulunmasından dolayı eğer bu kelimeye illa da kuyu manası verilecekse bunun “o kuyu” şeklinde bilinir bir kuyu olması gerektiğini, tefsircilerin bu kuyuyla ilgili verdikleri 3 ayrı cevabın ve cevaplarda belirtilen kuyuların da bilinmiyor olması sebebiyle kelimenin kuyu anlamına gelmeyebileceğini söylemiştik.

3.. 12/10. ayette şeytanın vahyine maruz kalan içlerindeki en sözü dinlenilen kardeşin dediklerinin “Yusuf’u öldürmeyin ve onu kuyuya atın” şeklinde Arapça açısından anlamsız bir cümle yapısıyla geldiğinden ayetin en başında gelen La edatının olumsuzluk etkisinin cümle boyunca devam etmesi gerektiğini, eğer baştakı la’nın olumsuzluk etkisi devam etmeyecekse arada gelen “ve” edatının yerinde lakin, fakat, ama şeklinde başka bir edatın olması gerektiğini örnekler ile ortaya konuldu. Bu yüzden en başta gelen La edatının olumsuzluk la’sı değil yemin la’sı olması gerektiğini tespiti yapıldı...

Ayette … “O’nu bir kuyunun dibine bırakın” denilmiştir. Bu ifade ile ilgili birkaç mesele vardır. Nafi, hem burada hem de bundan sonra gelen yerde, kelimeyi ğayabat şeklinde cem’i (çoğul) okurken, diğer kıraat imamları her iki yerde de müfred (tekil) okumuşlardır. Bunun cem’i (çoğul) olarak okunmasının sebebi şu olabilir; Kuyunun kenar ve köşeleri vardır. … Bu kelimeyi müfred okuyanlar ise şöyle demişlerdir; “Bununla Yusuf’un saklanabileceği, kuyudaki bir yer kast edilmiştir.” … Cühderi ise bunu “fi ğaybetil cubbi” (kuyunun gaybında) şeklinde okumuştur.337

Bu soruların en başında ayette geçen ve genelde “kuyunun dibi” olarak çevrilen … ğayabat-il cubbi baresidir. Bu ibareden çıkan ilk soru “kuyu” olarak çevrilen ama Arapça metinde bilinirlilik yani ال takısıyla … cubbi şeklinde gelen ve bundan dolayı bilinmesi zorunlu olan o kuyu nerededir. … Cubb kelimesinin başındaki elif lâm (ال), bu kuyunun daha önce bahsi geçmiş – malum – bir kuyu olmasını gerektirir. Bu sebeple alimler, bu kuyunun neresi olduğu hususunda ihtilaf etmişlerdir. Katâde, “bunun Beyt-i Makdis Kuyusu olduğunu” söyler. Vehb, “bunun ürdün arazisinde bir kuyu olduğunu” söylemiştir. Mukâtil de, “bu kuyunun Hz. Yakup’un evine üç fersah uzaklıkta bir yerde olduğunu” söylemiştir.336

Şeytanın vahy ettiği 12/10. ayette geçen “kale kailun minhum / içle rinden sözü dinlenen dedi ki” ifadesi ile belirtilen kişidir.

O ayette kardeşlerin beklediği herhangi bir kervan değildir. Beklenen özellikle köle ticareti ile uğraşan bir kervandır. Bunu ayette geçen şu ibareden anlıyoruz. yeltekithu ba'du's-seyyare "O kervan onu köle olarak alıp götürsün."

Babalarının veçhine göz dikmiş tüm kardeşlere söylenen bu şeytani fikir şöyle formüle edilmiştir. Babanızın veçhinin size geçmesi için illa da bir şey yapacaksanız, onu O cubbun gayblerine atarak öldürün. Böylelikle bir kervan onu alacaktır. Cümlenin başındaki َل lâ edatı olumsuzluk değil kasem yani yemin lam’ıdır.

Müslümanlar açısından kuyuya atılma olayının en kuvvetli delilinin de bu bölümde ele alacağımız ayet olduğu söylenmektedir. … İçlerinden sözü dinlenen biri şöyle dedi: “Yusuf’u öldürmeyin, o cubbun gayabatına atın da kervanlardan biri onu alsın. Yapacaksanız böyle yapın.” … Delil olarak getirilen bu ayet aynı zamanda Yusuf’un kuyuya atılması etrafında birçok sorunun da ortaya çıkmasına neden olmuştur.

İçlerinden sözü dinlenen biri şöyle dedi: “Yusuf’u öldürmeyin, o su çukurunun dibine bırakın da kervanlardan biri onu alsın. Yapacaksanız böyle yapın.”

(10) İçlerinden sözü dinlenen biri şöyle dedi: “Yusuf’u öldürmeyin, o su çukurunun dibine bırakın da kervanlardan biri onu alsın. Yapacaksanız böyle yapın.”

(12/10) İçlerinden sözü dinlenen: "Eğer uygulayanlar (ben değil)[10] sizler olacaksanız, yemin olsun ki[11] Yusuf'u o hadımlığın bilinmezliklerine[12] kavuşturarak[13] kahredin/etkisiz hale[14] getirin ki; (o zaman bildiğiniz)[15] o kervan onu köle olarak[16] alacaktır." dedi.

İçlerinden en sözü dinlenen şöyle dedi: “Eğer (beni karıştırmadan) yapanlar sizseniz: Andolsun ki Yusuf’u o hadımlığın gayblerine kavuşturarak etkisiz hale getirin ki bildiğiniz o kervan onu köle olarak alsın.

Köle haline getirilenlerin ilk olarak hadım edildikleri hususunda 10. ayeti işlerken detaylı bilgiler vermiştik.

İçlerinden sözü dinlenen biri şöyle dedi: “Yusuf’u öldürmeyin ve onu o Cubb’un ğayblerine atın da kervanlardan biri onu alsın. Eğer siz yapacaksanız”. … Bir önceki ayette önerme “öldürün ya da bir yere atın” şeklinde iki alternatifli olarak gelmişti. Bir sonraki ayette bu iki alternatif şöyle görülmektedir. “Öldürmeyin ve o cubbun gayblerine atın”!

İçlerinden sözü dinlenen biri şöyle dedi: “Yusuf’u öldürmeyin ve onu o Cubb’un ğayabatına atın da kervanlardan biri onu alsın. Eğer siz yapacaksanız.”

Bu ayette geçen … kelimesi üzerinde bu ayeti incelerken durmuş ve bunun anlamının “buluntu köle çocuk” anlamında olduğunu söylemiştik. İşte bu Yusuf’un kardeşlerinin onu köle olarak bir kervana satarken, onun kendi kardeşleri olmadığını, buluntu yani kimsesiz olduğunu söylediklerini göstermektedir.

İçlerinden sözü dinlenen: “Eğer uygulayanlar (ben değil) sizler olacaksanız, yemin olsun k, Yusuf’u o hadımlığın bilinmezliklerine kavuşturarak kahredin/etkisiz hale getirin, ki; (o zaman bildiğiniz) o kervan onu köle olarak alacaktır” dedi.

Bu kardeşlerin en büyüğü ve en sözü geçen için ise sadece ْمِنْهُم ٌقَائِل “onlardan sözü dinlenen” şeklinde bir niteleme yapılmıştır.