(Aziz kadın) Onların tuzaklarını duyar duymaz, onları davet etti ve onlar için rahat bir ortam hazırladı ve (geldiklerinde) her birine çok sakin davrandı. Sonra (Yusuf’a) dedi ki; “Açıkla onlara!” Sonunda onu anlayıp, onu çok zorladıklarında ve ardından ittifaklarını bozduklarında: “Allah için nitelemelerimizden beriymiş. Eğer bu değerli bir melekten başkası değilse, bunda bir beşerlik de bulunmamaktadır.” dediler.

(12/31) (Aziz kadın) Onların tuzaklarını duyar duymaz, onları davet etti, ve onlar için rahat bir ortam hazırladı ve (geldiklerinde) her birine çok sakin davrandı. Sonra (Yusuf’a) dedi ki, “açıkla onlara.” Sonunda onu anlayıp, onu çok zorladıklarında ve ardından ittifaklarını bozduklarında: “Allah için nitelemelerimizden beriymiş. Eğer bu değerli bir melekten başkası değilse, bunda bir beşerlik de bulunmamaktadır” dediler.

Bu açıklamalardan sonra ayetin olması gereken anlamı aşağıdaki gibi olmalıdır. (Aziz kadın) Onların tuzaklarını duyar duymaz, onları davet etti, ve onlar için rahat bir ortam hazırladı ve (geldiklerinde) her birine çok sakin davrandı. Sonra (Yusuf’a) dedi ki, “açıkla onla-ra.” Sonunda onu anlayıp, onu çok zorladıklarında ve ardından ittifaklarını bozduklarında: “Al-lah için nitelemelerimizden beriymiş. Eğer bu değerli bir melekten başkası değilse, bunda bir beşerlik de bulunmamaktadır” dediler.

“Hâşâ! Allah için, bu bir insan değil, ancak şerefli bir melektir” dediler (DİB Meali).

Kadınların kendisini yermesini işitince onları davet etti; koltuklar hazırladı; geldiklerinde her birine birer bıçak verdi. Yusuf’a: “Yanlarına çık” dedi. Kadınlar Yusuf’u görünce şaşıp ellerini kestiler ve “Allah’ı tenzih ederiz ama, bu insan değil ancak çok güzel bir melektir” dediler (DİB meali).

Onların hedefledikleri Yusuf hakkında Aziz kadının yaptığı tanıklığın geçersiz olması ve Yusuf’un kraliyet ehline bir kötülük tasarlama suçlamasıyla tutuklanması veya işkence edilmesidir.

cümleciğine “ne zaman ki onların tuzaklarını anladı” manası vermek daha uygun düşecektir.

Şu hâlde 31. ayetin başında geçen cümleye َّبِمَكْرِهِن ْسَمِعَت فَلَمَّا felemma semiat bi mekrihinne “ne zamanki (yönetici kadın) onların tuzaklarını işitti” manası verme zorunluluğu vardır.

31. ayet; Azizin karısı kadınların bu dedikodusunu işitmiş ve onları yemeğe davet etmiştir. Her birinin eline bir bıçak vermiş ve Yusuf’a “haydi kadınların önüne çık” demiştir. Bu arada ellerindeki bıçaklarla portakal kesmeyle meşgul olan kadınlar, Yusuf’un güzelliğini görmüş ve farkına varmadan ellerini kestikleri halde herhangi bir acı hissetmemiş, üzerine “olamaz! bu bir beşer değil, olsa olsa kerim bir melektir” demişlerdir.

Aslında kelimenin lügat manaları içinde “dedikodu” anlamı yoktur. Kur’an kullanımların hiçbirinde kelimenin “dedikodu” anlamında kullanıldığı tek bir ayet de yoktur. Kur’an’da dedikodu anlamında başka bir kelime kullanılmıştır.

Kıssanın bir başka yönünü anlatan bu ayetlerde, ilk önce 31. ayetin başında gelen ve genelde َّبِمَكْرِهِن ْسَمِعَت فَلَمَّا felemma semiat bimekrihinne “kadın onların dedikodularını işitince” şeklinde çevrilen cümle içinde geçen َّبِمَكْرِهِن bimekrihinne kelimesi üzerinde duracağız.

فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ أَرْسَلَتْ إِلَيْهِنَّ وَأَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً وَآتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ سِكِّينًا وَقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ ۖ فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَقَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَقُلْنَ حَاشَ لِلَّهِ مَا هَٰذَا بَشَرًا إِنْ هَٰذَا إِلَّا مَلَكٌ كَرِيمٌ Kadınlar Yusuf'u görünce şaşıp ellerini kestiler ve "Allah'ı tenzih ederiz ama, bu insan değil ancak çok güzel bir melektir" dediler. (DİB Meali)

Yukarıdaki açıklamalardan sonra ayette geçen ibarenin anlamının, kelimenin göstermek, sahnelemek, gösteri yapmak anlamlarından yola çıkarak … “dedi ki, onlara göster” şeklinde olması daha doğru olacaktır.

onları yemeğe çağırıp onun dillere destan güzelliğini kadınlara sergiletip, Yusuf’un güzelliğine hayran kalarak şehirli kadınların ellerini kesmelerine (Yusuf 31) sebep olan da yine Aziz’in karısıdır.

Bu açıklamalardan sonra Yusuf suresinde geçen … ekbernahu kelimesine “onu çok zorladılar” manasını vermek daha doğru olmalıdır.

Aynı durum Yusuf suresindeki … ma haza beşeran ibaresi için de söz konusudur. Kadınların, iradesiz varlıklar için kullanılan işaret zamirini kullanmaları, Yusuf’un her insanda olan özelliklere sahip olmadığını söylemişlerdir.

Ve kalet’ihruc aleyhinne ibaresi tüm meallerde “karşılarına çık veya yanlarına çık” şeklinde çevrilmiştir. İbareye bu anlamın verilmesi de kıssanın israiliyat kurgusundan dolayıdır.

İşte bu durum ayette geçen … ve katta’na eydiyehunne ibaresini mecaz olarak ve “ellerini çektiler, onunla uğraşmayı bıraktılar” şeklinde anlamamızı zorunlu kılmaktadır.

Kelimenin bu anlamlarına göre Yusuf suresindeki … ve katta’na eydiyehunne ibaresine maddi anlamda bir şeyi kesmek anlamı verilecekse bu anlam “ellerini kesip kopardılar” şeklinde olmalıdır.

Aslında bu ayette de yoktur ama gelenek, ayette geçen … cümlesini “Kadınlar Yusuf’u görünce şaşıp ellerini kestiler ve “Allah’ı tenzih ederiz haşa, bu insan değil ancak çok güzel bir melektir” dediler”16 şeklinde çevirmiş ve buradan Yusuf’un kadınlara ellerini kestirip farkına vardırmayacak kadar güzel olduğu sonucunu çıkarmışlardır.

Hemen bir sonraki ayette bu kadınlar (meal ve tefsirlere göre) Yusuf’un güzelliğini görüp ellerini kesmişlerdir. Bu durumda şehirdeki tüm kadınlar ellerini kesmiş olmaktadır.

Bir sonraki ayette bu kadınlar Aziz kadın tarafından yemeğe davet edilecektir. Şehirdeki tüm kadınların bu yemeğe icabet etmiş olması ve kadının evinin de şehirdeki tüm kadınları içine alacak kadar büyük olması gerekmektedir.

Haşa kelimesi … h+v+ş kökünden türemiş bir kelimedir ve bu kelime Kur’an’da sadece Yusuf suresinde iki defa kullanılmıştır.

Ayetteki … “bu bir beşer değildir. Bu çok şerefli melekten başkası olamaz” ifadesine gelince, bu hususta şu iki izah yapılmıştır. Birinci İzah: meşhur olan bu izaha göre bundan maksat Yusuf’un son derece güzel olduğunu kabul etmektir.

Kaldı ki kelimeye “çık” anlamında fiziki bir çıkma anlamı verilecekse, önüne gelen “ala” harfi cer’inden dolayı anlamın olumsuz olarak “onlara karşı çık” şeklinde olması gerekmektedir.

مَا هٰذَا بَشَرًا اِنْ هٰذَٓا اِلَّا مَلَكٌ كَر۪يمٌ

Ayrıca Aziz kadın herhangi bir tuzak kurmamıştır. Tuzağı kuran diğer kadınlardır. Onların yaptıklarının tuzak olduğu 31. ayette açıkça belirtilmektedir.

Yusuf ve kendisi hakkında aşk yaşadıklarına dair hüküm veren kadınları evine davet eden Aziz kadın, aşk söylentilerinin asılsız olduğunu onlara göstermiştir. Nihayetinde kadınlar “Allah için söylediklerimizden beridir” diyerek bunu itiraf etmişlerdir.

قَطَّعْنَ اَيْدِيَهُنَّ

Aziz kadın bundan dolayı kadınları evine davet etmiş ve Yusuf’dan onlara hadımlığını onlara göstermesini istemiş, sonuçta kadınlar Yusuf ile kadın arasında herhangi bir aşk ilişkisi olmadığına ikna olmuşlar ve “haşa lillah” Allah için o (nitelemelerimizden) beridir” demişlerdir.

Onlar onu görünce kendisini büyük bir varlık olarak tanıdılar ve (hayranlıktan) elle rini kestiler. İşte o esnada, kınanmaya kendilerinin daha müstehak olduğunu anladılar.