Kur’an da bu şablona uygun hale gelsin diye; 12/18 ayette geçen ٍكَذِب ٍبِدَم ِقَمِيصِ ه ٰعَلَى وَجَاءُوا cümleciğinden asla “onun yalancı kanla bulanmış gömleğini getirdiler” şeklinde bir anlam çıkmazken, kelimelere olmayacak manalar vererek, harfi cerleri yok sayarak ayeti göz göre göre tahrif etmişlerdir.

(18) Onun nefretini yalancı bir makyajla büründüler. (Yakup) dedi ki; hayır öyle değil, hasediniz size bir tuzağı süslü göstermiş. Bundan sonrası güzel sonucu beklemektir. Vasıflandıracağınız şeye karşı yardımı umulacak sadece Allah’tır.

Bu durumda Yusuf 18 de geçen قَمِيصِ ه ٰعَلَى وَجَاءُوا ٍكَذِب ٍبِدَم cümlesi şu manaya gelmelidir. “Ondan, iftira ile sıvanmış nefret eder haline geldiler (büründüler).” Bu cümle Yusuf’un kardeşlerinin rol yaptıklarını, yalandan en büyüklerine büyük bir nefret gösterisi içine girdiklerini bildirmektedir.

Bu kadar açıklamadan sonra Yusuf suresi 12/18 ayette gelen وَجَاءُوا ٰعَلَى veceu ala ibaresine hiçbir şekilde getirmek manası verilemeyeceğini söyleyebiliriz. ٰعَلَى وَجَاءُوا Veceu ala kelimesinin doğru çevirisi “…üzerine geldiler, …hale geldiler” şeklinde olmak zorundadır. Şu halde ibare zorunlu olarak bildiğimiz fiziki manada yürüyerek gelmekten değil, bir duruma, bir hâle gelmekten, bir şeye uygun olmaktan bahsetmektedir.

(12/18) Onun nefretini513 yalancı bir makyajla514 büründüler. 515 (Yakup) dedi ki; hayır öyle değil, hasediniz516 size bir tuzağı süslü göstermiş. … Bundan sonrası517 güzel sonucu beklemektir.518 Vasıflandıracağınız şeye karşı yardımı umulacak sadece Allah’tır.

babalarına döndüklerinde en büyük kardeşi sorumlu tutmuş, tüm suçu onun üstüne atmış ve hatta ondan nefret ediyormuş rolüne bürünmüşlerdi. (Yusuf 17-18) Bundan dolayı babaları onlarla beraber Mısır’a gönderdiği oğlu hakkında tehlikenin yine bu kardeşten geleceğini söyleyerek Yusuf gibi onu da yalnız bırakmayacaklarına dair onlardan sağlam bir söz almıştı.

Ondan, iftira ile sıvanmış nefret eder haline geldiler (büründüler). (Yakup) dedi ki; hayır öyle değil, hasediniz bir tuzağı size güzel göstermiş. Bundan sonrası güzel sonucu beklemektir. Tasarladığınız şeye karşı yardımı umulacak Allah’tır.

(12/18) Onun nefretini515 yalancı bir makyajla516 büründüler. 517 (Yakup) dedi ki; hayır öyle değil, hasediniz518 size bir tuzağı süslü göstermiş. Bundan sonrası519 güzel sonucu beklemektir.520 Vasıflandıracağınız şeye karşı yardımı umulacak sadece Allah'tır.

Böyle cevap veren tefsircimize, Yakup’un öyle düşündüğünü nereden çıkardınız diye sorduğumuzda bir cevap alabileceğimizi sanmıyoruz.

Yusuf’un gömleğinin yukarıdaki gibi soyulduğunu anlatan tefsircilerimiz gömleğin herhangi bir parçalanma olmaksızın, kana bulanarak Yakup’a getirilmesi ile ilgili ise şunları söylemektedirler.

Evet onlar Yusuf’u hadım etmenin ve onu kaybetmenin suçunu büyük abilerine atmışlardır. Çünkü büyük abileri Yusuf’u hadım etme fikrini vermiş ama o fiili kendisinin yapmayacağını açık açık ifade etmiştir.

Bu durumda قَمِيصِ ه ٰعَلَى وَجَاءُوا Veceu ala kamisihi ibaresine bizce verilecek en doğru anlam “ondan nefret eder hale geldiler” manasıdır. قَمِيصِ ه Kamisihi Kelimesinin sonunda gelen “hi” zamiri ise bir önceki ayette geçen ُالذِّئْبezi’bu göstermektedir. O zaman mana “O (kovulmuş ola)’ndan nefret eder hale geldiler” şeklinde olmaktadır.

Tamlamanın ikinci kelimesi olan ٍكَذِب kazibin ibaresi Kur’an’da 282 defa geçmektedir. Hem söylenen sözde hem de yapılan işte gerçek olmayanı ifade etmek. İftira etmek, hata etmek, aldatmak, yalanlamak, yalanla isnat etmek, inkar etmek anlamlarına gelen bu kelime ele aldığımız ayette (Yusuf 18) bize göre iftira manasına gelmektedir.

Ayette ele alacağımız ikinci kelime tüm meal ve tefsirlerde gömlek diye çevrilen قَمِيصِ هkamisihi kelimesidir. Kur’an’da 6 defa geçen kullanımların tamamı Yusuf suresindedir. قمص Kelimesi bildiğimiz gömlek demektir.

Zira bu iki ayette anlatılanların doğru anlaşılmaması tüm kıssanın anlaşılmamasına yol açacaktır.

Bir de üzerine, sahte bir kan bulaştırılmış gömleğini getirdiler. Yakub dedi ki: “Hayır! Nefisleriniz sizi aldatıp böyle bir işe sürükledi. Artık bana düşen, güzel bir sabırdır. Anlattıklarınıza karşı yardımı istenilecek de ancak Allah’tır.”

Yapabileceği tek şey güzel sonucu beklemektir. O da her iki oğlunun kayıp haberi kendisine verildiğinde bunu ifade etmiştir (Yusuf 18 ve 83).

Yusuf kaçırıldığında Yakup’un neden onu aramayıp “bana düşen güzel sonucu beklemektir” (Yusuf 18) demesinin kendisine vahiyle bildirilen olayların gerçekleşmeye başladığını anladığından dolayı olduğu anlaşılmış olmalıdır.

en azından Yusuf konusunda kendisine söylediklerine inanmamış, onlara “hasediniz bir tuzağı size süslü göstermiş” (Yusuf 18) diyerek de bunu belli etmiştir.

Diyanet işleri mealinde 18. ayetteki ceu kelimesi “getirdiler” şeklinde çevrilmişken, TDV mealinde ise aynı kelime “geldiler” şeklinde çevrilmiştir. Bu kelime TDV mealinden başka Ömer Nasuhi Bilmen mealinde de “geldiler” şeklinde çevrilmiştir. Baktığımız 24 mealin bir çoğu kelimeye “getirdiler” manası verirken Edip Yüksel meali “bulaştırdılar”, Muhammed Esed meali “çıkarıp gösterdiler” manası vermiştir.

Bundan sonrası anlamı ف harfinden kaynaklanmaktadır. صبر kelimesinin “sakin etmeksizin sonucu beklemek” manası için bkz. Yrd. Doç. Dr. İlyas Karslı, Yeni Sözlük, SBR md.s.1390

نفس kelimesinin “kıskançlık, haset” manaları için bkz. Yrd. Doç. Dr. İlyas Karslı, Yeni Sözlük, NFS md.s. 2032

bidamin kelimesinin kök harfleri ٍبِدَم Tamlamada geçen ve Kur’an’da bu kelime 10 defa kullanılmaktadır. Bu kelimenin oldukça .geniş manası vardır • دم الشيء به دما....................... boyamak, boya sürmek, sıvamak.

Yusuf’u kuyuya atan kardeşler babalarına yalancı kana bulanmış gömlekle gelip “Yusuf’u kurt yedi” dediklerinde Yakup onların yalanına inanmamıştı. Ama inanmamış olmasına rağmen Yusuf’u bulmak için herhangi bir çabanın içine de girmediği anlaşılmaktadır. Bu durumu fark eden müfessirlerimiz şunları demiştir. Yusuf’un kardeşlerinin yalan ve hıyanetleri ortaya çıktığına göre, Yakup buna daha niçin sabretmiştir? … Allah Teala Yakup’u, mihnetini arttırmak ve meseleyi ona daha zorlaştırmak için, Yusuf’u aramaktan onu men etmiştir.340

(12/18) Onun nefretini[27] yalancı bir makyajla[28] büründüler.[29] (Yakup) Dedi ki; hayır öyle değil, hasediniz[30] size bir tuzağı süslü göstermiş. Bundan sonrası[31] güzel sonucu beklemektir.[32]

Buna rağmen hiç bir şey söylememiş, Yusuf’u son kırıntısına kadar yiyen kurdun nasıl olurda gömleği sağlam bıraktığını da sorgulamamış, Yusuf’u aramaya gitmemiş, başka herhangi bir şey sormamış sadece “yaptığınız iş size süslü gösterildi” demekle yetinerek kabuğuna kapanmıştır. Evet onların yalan söylediğini söyleyerek inanmadığını belirtmiştir ama bu durumu ortaya çıkarmak için herhangi bir çaba göstermemiştir.

فَصَبْرٌ جَمِيلٌ