(Yûsuf); Rabbim, benim için o (şimdilik) gizli olan, beni ona evlat nispet etmelerinden daha sevgilidir. Eğer sen onların benim hakkımdaki yöntemlerini boşa çıkarmazsan onlara evlat olacak ve gerçeği bildiği halde bilmiyormuş gibi davrananlardan biri olacağım” dedi.

(12/33) (Yûsuf); Rabbim, benim için o (şimdilik) gizli olan, beni ona evlat nispet etmelerinden daha sevgilidir. Eğer sen onların benim hakkımdaki yöntemlerini boşa çıkarmazsan onlara evlat olacak ve gerçeği bildiği halde bilmiyormuş gibi davrananlardan biri olacağım” dedi.

Bu açıklamalardan sonra 33. ayetin daha isabetli olduğunu öngördüğümüz meali şu şekilde olmalıdır.

Asıl itibariyle; bilmemek, tanıyamamak anlamında olan bu kökten, bildiği halde bilmez görünmek, tanıdığı halde tanımaz görünmek, bilmeme, tanıyamama numarası yapmak, aptal gözükmek, küstahlık yapmak, durumu gizlemek, değer bilmemek, hafif meşreplik anlamlarına gelen kelimeler türemiştir.

Yusuf “kadınların tuzağı” dememiş, “kadınların hile dolu yöntemleri” demiştir. Bunun sebebi hile dolu yöntemle ulaşılacak şeyin “tuzak” olmamasındandır.

En başta şunu belirtmek gerekir; Yusuf Yüce Allah’a dua etmektedir.

Meal ve tefsirlerimizin kurgusuna göre Yusuf’un bu şekilde dua etmesi kadının “eğer benimle zina yapmaz ise zindana atılacak” tehdidinin bir sonucudur.

Onların tuzaklarını benden uzaklaştırmazsan, onlara meyleder ve cahillerden olurum” dedi (DİB meali).

İşte bu ayette de bir kez daha müennes faillere müzekker bir fiil atfedilmiştir. Bu ayetin öncesine ve hatta sonrasına bakıldığında olay hep kadınlarla Yusuf arasında geçer. Ancak böyle olmasına rağmen ayetteki … yed’unenî kelimesi cem’i müzekker (eril) ve muzari olarak geçmiştir.

(Yûsuf) Dedi ki; Zindan bana, bunların beni dâvet ettiği şeyden daha sevimlidir. Onların tuzaklarını benden uzaklaştırmazsan, onlara meyleder ve cahillerden olurum” dedi (DİB meali).

Yûsuf, “Ey Rabbim! Zindan bana, bunların (kadınların) beni dâvet ettiği şeyden daha sevimlidir. Onların tuzaklarını benden uzaklaştırmazsan, onlara meyleder ve cahillerden olurum” dedi. (DİB meali)

Yusuf geçmişini sadece kapıları kilitleyip kendisini bir daha sorguya çeken kadına anlatmıştır. İşte ayette söylediği şey de bununla ilgilidir. Bu durumda ayetin ilk cümlesinin anlamı şöyle olmaktadır.

İşte bu durumda … essicnu kelimesinin “o saklı tutulan” şeklinde bir anlama gelmesi daha isabetli olacaktır. Elbette ki bu durumda haklı olarak “gizli tutulan o şey nedir?” sorusu gündeme gelecektir.

Essicnu kelimesi ن ج س s+c+n kök harflerinden türemiştir ve Kur’an’da 9 tanesi Yusuf suresinde olmak kaydıyla bu kökten türemiş 12 kelime bulunmaktadır. Bu kelime ele aldığımız 33. ayetten önce, üç defa daha kullanılmıştı. 25, 32 ve 33 ayetlerde kelime fiil olarak ve tutuklanma, göz altına alınma anlamında geçmişti.

Bu durumda Yusuf’un önündeki iki seçenekten biri “sevgili” diğeri ise “daha sevgili” olmaktadır. Yani Yusuf; önünde iki kötü seçenek olan biri gibi değil, birini daha çok tercih ettiği iki iyi seçenekten biri arasında seçim yapan biri olmaktadır.

Çünkü kelimenin başında ال takısıyla marife olarak gelmesi dikkat çekmektedir. … Fakat kelimeye “o zindan” şeklinde mana verilmesi durumunda “hangi zindan” sorusu gündeme gelmektedir. Oysa ayetin öncesine baktığımızda tutuklanmaktan bahsedilmesine rağmen herhangi bir zindanın anlatıldığına dair tek bir belirti yoktur.

Bir önceki cümlede Yusuf : … “Rabbim, onların beni ona evlat nispet etmelerindense, zindanı daha tercih ederim” diyerek, başka birine evlat olmaktansa 25. ayette kendisine isnat edilen kraliyet ailesine bir kötülük tasarlamak suçundan zindana girmeyi tercih ettiğini belirtmişti.

Ayetin ikinci cümlesi bu cümlenin devamıdır. Dolayısıyla aynı şeylerden bahsediyor olması gerekmektedir. Buna göre cümlenin anlamının şu şekilde olması daha isabetli olacaktır.

Çocukça davranmak, çocuk sahibi olmak, gönül vermek, meyletmek, bir şeyi tersinden almak, tersinden koymak, eğik yapmak, yamuk yapmak, gençleşmek, çocuk, çırak, uşak anlamlarına gelen kelimeler türemiştir.

Ayette geçen ْتَصْ رِف tasrif kelimesi ف ر ص s+r+f kök harflerinden türemiştir ve Kur’an’da bu kökten türemiş 30 kelime bulunmaktadır.

“Cahillerden olurum.” Yani günah işleyen ve bundan dolayı yerilmeyi hak eden kimselerden olurum. Yahut cahillerin işini yapan kimselerden olurum.

Alimlerimiz, insanın, Allah onu günahtan döndürmediği müddetçe, günahtan kendisini alamayacağına bu ayeti delil getirerek şöyle demişlerdir:

Bu çevirilere göre ayette geçen “ona” anlamındaki … kelimesi hiç çevrilmemiş olmaktadır. Yani Türkçe çevirilerde kelime yok hükmündedir.

Anlamaya çalıştığımız 33. ayetin ilk cümlesi tek bir istisnası bile olmadan meallerin tamamı tarafından … “Yûsuf, “Ey Rabbim! Zindan bana, bunların beni dâvet ettiği şeyden daha sevimlidir” şeklinde çevrilmiştir.

Anlamaya çalıştığımız 33. ayette geçen … kelimesi de işte tam da bununla alakalıdır. Bu durumda ayetin ilk cümlesinin meali şu şekilde olmalıdır.

Yusuf ayette zindanın kendisine daha tercih edilir olduğunu söylemiştir. Onların Yusuf’u zindana atmak için ileriye sürecekleri tek isnat “kraliyet ehline bir kötülük tasarladı” isnadıdır.

Zeliha son derece güzel. Onun malı mülkü var. O, kendi isteğine uyması halinde, her şeyini kendisine vermeye kararlı. Mısırlı kadınlar Yusuf’u zorlamış ve her biri onu bu hususta teşvik etmeye ve başka yollarla tehdit etmeye başlamışlardı.

Aynı zamanda yine bir sonraki ayette geçen ve “kadınların tuzağı” olarak çevrilen … keydehunne kelimesi de bir zorlamanın olmadığını göstermektedir. Çünkü bu kelime de birini bir şeye zorlayarak ya da emrederek getirmeyi değil, kandırarak bir yere yöneltmeyi belirtmektedir. Yani asıl amacı gizlenmiş taktik demektir.

Herhangi bir mealden bile takip edildiğinde, en başından beri kadınların Yusuf hakkında olumsuz tek bir kelime bile sarf etmedikleri görülecektir. Geleneğin resmettiği kıssada kötü karakter olarak sadece Aziz’in karısı ön plana çıkmaktadır. Her şeyi yapan bu kadın olmasına rağmen Yusuf, kelimeler kullanarak kadınların kendisi için tehlike olduğunu söylemiştir.

Hatırlanacağı üzere birkaç ayet önce Yusuf şu şekilde dua etmişti. […] (Yûsuf) “Rabbim, benim için o (şimdilik) gizli olan, beni ona evlat nispet etmelerinden daha sevgilidir. Eğer sen onların benim hakkımdaki yöntemlerini boşa çıkarmazsan onlara evlat olacak ve gerçeği bildiği halde bilmiyormuş gibi davrananlardan biri olacağım!” dedi.

Aziz kadının ne önerdiğini işte Yusuf’un söyleminde bulmaktayız.

Fakat Arapça dil kurallarına göre zamirler metnin içerisinde daha önceden geçmiş marife bir ismin yerine kullanılırlar. Ama daha öncede belirttiğimiz gibi bu kural başı, ortası, sonu olan metinler için geçerlidir.

Dikkat edilirse bir önceki ayette Yusuf’a yapması gereken bir önlemi dikte eden Aziz kadın olmasına rağmen, Yusuf çoğul bir kelime kullanarak “bunların beni niteleyecekleri” demiştir.

Mesela bir sonraki ayette geçen … yed’unenî kelimesi “fiili muzari,105 cem’i,106 müzekker,107 gâib” iken ve anlamı “o erkekler beni davet ederler/ediyorlar/edecekler” şeklinde gelmesi gerekirken tüm meal ve tefsirlerde kelime fiili mazi, cem’i, müennes, gâib olarak ve “bu (kadınların) beni çağırmış oldukları” şeklinde çevrilmiştir.

Mısırlı kadınlar Aziz’in karısının “emrettiğimi yapmazsa zindana atılacak” şeklindeki tehdidini duyunca, anlaşılıyor ki onlar da Yusuf’a yüklenmiş ve “onun emrine karşı direnmende fayda yok. Aksi halde hapse düşer, zillete uğrarsın” demişlerdir.

Bu ayette geçen ُّأَحَب kelimesinin daha çok sevmek manasına gelmediğini söylemiştik. Yine Yusuf suresinin 12/33. ayetinde bu kelime aynı formda “daha fazla tercih etmek” manasında kullanılmıştır.

Kelime tercih etme anlamında yine Yusuf kıssası içinde kullanılmaktadır.

Yusuf’un Yüce Allah’tan dilediği şey, kadınların taktiğinin, yönteminin kendisinden başka tarafa ya da başka bir hale çevrilmesiydi. Kadınların taktiği ise Yusuf’un Mısırlı biri tarafından evlat edinilmesidir ki bu kişi köle iken kendisini alıp özgürleştiren kişidir. Yusuf Yüce Allah’tan böyle bir yöntemi boşa çıkarmasını dilemiştir.

… Yed’uneni kelimesi zorlama olmadan, emir olmadan, gönüllü olarak icabet edilen davet ve çağrı için kullanılan bir kelimedir. İşte bu yüzden Aziz kadının kullandığı … ma emuruhu kelimesine “emredeceğim gibi” anlamı vermek mümkün değildir.